سایت فرهنگی بادکوبه

امروز سه شنبه, ۳۱ تیر ۱۳۹۳ -

 
 
آخرین اخبار :

Developed by JoomVision.com

تحقیر دانش آموزان محجبه در جمهوری آذربایجان  

استفاده از الفاظ ناشایست توام با بلند نمودن صدای خود بر سر این دانش آموز محجبه، موجب ترس و وحشت و گریه وی شده است. به گفته شاهدین با اینکه دانش آموز نگون بخت از ترس و وحشت تنش به لرزه درآمده و اشک از چشمانش جاری شده بود، اما...

ادامه مطلب

آیت الله خوشوقت؛ تولد در باکو ؛ وفات در مکه  

آیت‌الله عزیز خوشوقت در سال ١٣٠٥ هجرى شمسى در شهر بادکوبه (باکو) متولد شد. پدر و مادر وی اهل زنجان بودند. آن ها چند سالی را به خاطر نا‌امنی منطقه، به باکو مهاجرت کردند که در آن شهر، عزیز، دومین فرزند خانواده، تولد یافت.

ادامه مطلب

امام جمعه اردبیل : علل وقوع فاجعه خوجالی در جمهوری آذربایجان باید ریشه یابی شود  

از خداوند متعال می خواهیم تا رحمت خود را شامل جمهوری آذربایجان نماید و با آزادی منطقه قره باغ ، موجبات سربلندی مردم این کشور فراهم شود

ادامه مطلب

پاسخ تفصیلی نماینده مجلس شورای اسلامی به اتهامات نماینده پارلمان جمهوری آذربایجان  

آقای نوروز خان !در پاسخ خود اشتباه بزرگی مرتکب شده و به ملت تاریخ ساز ایران توهین کرده ای،در خصوص قره باغ مطالب مفصلی دارم که در مناظرات حضوری و یا مکاتبات بعدی با سند و فیلم و عکس در خصوص آنها صحبت خواهم کرد

ادامه مطلب

وضعیت زبان مادری قومیت های جمهوری آذربایجان و ترکیه  

جمهوری فعلی آذربایجان که سابقه استقلال آن کمی بیش از بیست سال است در آران که بخشی از سرزمین ایران بوده و در قرارداد ننگین  ترکمان چای به روسیه واگذار شد شکل گرفته است.

ادامه مطلب

Pre 1 2 3 4 5 6 Next

 
 
 
 
محل کنونی شما: عکس خیزش مردم نخجوان برای پیوستن دگرباره به ایران(قسمت سوم )
 
 

خیزش مردم نخجوان برای پیوستن دگرباره به ایران(قسمت سوم )

نامه الکترونیک چاپ PDF

اشاره

بعداز جدایی غمبار آرارن از ایران مردم ستمدیده،آن سوی ارس در این اندیشه بودند و هستند که به مام میهن بپیوندند.اسناد و مدارک فراوانی از این فکر واندیشه وجود دارد به ویژه در شعر و ترانه های محلی ،این مقاله به خیزش مردم نخجوان برای پیوستن مجدد به مام میهن می پردازد .

سند شماره ۶

نمره ۱۰۰۳                                 ۲۲ ثور ۹۸

جواب دفتر نخست‌وزیر به هیأت نمایندگی مردم نخجوان اعزامی به ایران

شیر و خورشید و تاج

ریاست وزراء

برج []۱۳۳

یادداشت

تبریز

نمایندگان محترم نخجوان و توابع

تلگراف مورخ شب ۱۹ ثور واصل گردید. احساساتی که نسبت به دولت علیه ابراز داشته‌اید مورد توجه کامل اولیاء دولت است. اگر چه دولت علیه نظری در انضمام نقاط تازه به مملکت ندارد ولی از وقتی که اهالی نخجوان و توابع شکایات خود را به دولت ایران اظهار و در انجام مقاصد خود مساعدت خواسته‌اند اولیاء دولت آنچه لازم اقدام بود به عمل آورده و مقامات مقتضیه را از کیفیت امر مسبوق داشته فعلاً نیز مشغول اقدام هستند و امیدوارند مقصود اصلی که رفاه و آسایش عموم اهالی نخجوان و توابع است به عمل آید. آن نمایندگان محترم البته اهالی را امیدواری به نتیجه اقدامات خواهند داد که آسوده باشند.

[در حاشیه]

مسوده تلگراف

[رقم مهر] آرشیو کابینه ریاست وزراء نمره ۵۲

از این پاسخ دو پهلو، به روشنی مخالفت شخص نخست‌وزیر با درخواست مردم نخجوان و بویژه موضع و تقاضاهای هیأت نمایندگی ایران که به کنفرانس صلح فرستاده شده‌اند درک می‌شود.

سند شماره ۷

تلگراف هیأت نمایندگان نخجوان در ایران به وثوق‌الدوله

نشان شیر و خورشید و تاج

اداره تلگرافی دولت علیه ایران

نمره کتاب                          سنه ۱۲۹۸

از تبریز          نمره قبض ۲۱۶۲     عدد کلمات   تاریخ اصل   توضیحات   تاریخ وصول   اسم گیرنده

به‌ط[تهران]  نمره تلگراف ۱۳۵     ۱۱۲          شب ۲۲      دولتی       ۲۳ جوزا         ؟

حضور مبارک حضرت اشرف آقای وثوق‌الدوله رئیس‌الوزراء دامت شوکته!

اهالی نخجوان عموماً و این بندگان وکلا خصوصاً در اظهار حسیات وطن‌پرستانه و ایران‌دوستی از اقدامات لازمه خودداری نموده تا حال آنچه وظیفه ملی این بندگان و اهالی بوده به جا آورده قصوری نکرده‌ایم. بدیهی است که حضرت اشرف نیز در پیشرفت مستدعیات اقدامات لازمه را فرموده‌اند ولکن… گونه تاخیر… عدم موفقیت به مقصود مسئولیت تاریخی به عهده بندگان متوجه نخواهد بود.

از حضرت اشرف نتیجه حاصله و تکلیف اهالی و این بندگان را استرحام می‌نماییم.

وکلای نخجوان و توابع:

مهدی‌قلی خان؛ حاجی سیدباقر؛ شیخ‌الاسلام و عبدالجبار.

[رقم مهر] تلگرافخانه مبارکه تهران

[در حاشیه]

[رقم مهر] آرشیو کابینه ریاست وزراء نمره ۵۴

ضبط شود

جای نهایت تأسف است که مردم رنجدیده و صمیمی نخجوان، این احساسات پرشور را با فردی در میان می‌گذارند که کوچکترین احساسی در قبال منافع ملی ایران ندارد و در همان حال مشغول آن است تا سند بندگی و سرسپردگی ایران را در قبال انگلستان در قالب قرارداد ۱۹۱۹ به تصویب برساند.

سند شماره ۸

تلگراف والی آذربایجان سپهسالار اعظم محمد ولی‌خان تنکابنی به وثوق‌الدوله

نشان شیر و خورشید

اداره تلگرافی دولت علیه ایران

نمره کتاب                      سنه ۱۳۳۶

از تبریز          نمره قبض      عدد کلمات   تاریخ اصل   توضیحات   تاریخ وصول   اسم گیرنده

به تهران     نمره تلگراف         …            …             …             …              …

نمایندگان نخجوان الان که در تلگراف‌خانه هستیم با کمال عجله و اضطراب آمده تقریر می‌نمایند که الساعه از نخجوان خبر رسیده است که ژنرال انگلیس دیروز به مردم اطلاع داده است قشون ارمنی وارد نخجوان و شرور خواهد شد؛ اگر احدی از مسلمان‌ها ایستادگی و تیری به طرف ارمنی‌ها خالی نمایند مثل آن است که تیر به سمت ما انداخته و به دولت ما اعلان حرب نموده‌اند. اهالی در کمال اضطراب و ادارات به هم خورده وحشت عظیمی حکمفرما و از ترس اینکه مهمات جنگی به دست ارمنی هم نیفتد مقداری از اسلحه و مهمات و توپ را تحویل عباس پاشاخان پسر اقبال‌السلطنه نموده‌اند که به خاک ایران عبور بدهد. صحت و سقم مطلب اخیر معلوم نیست. محمد ولی

[رقم مهر] آرشیو کابینه ریاست وزراء نمرة ۵۵

سند شماره ۹

تلگراف والی آذربایجان به وثوق‌الدوله

نشان شیر و خورشید

اداره تلگرافی دولت علیه ایران

نمره کتاب                          سنه ۱۳۳۶

از تبریز          نمره قبض      عدد کلمات   تاریخ اصل   توضیحات   تاریخ وصول   اسم گیرنده

به تهران     نمره تلگراف         …            …             …             …              …

تقاضای نمایندگان نخجوان این است که مصدق دیوان[۲] به امور نخجوان که حالا حاضر است معجلاً با عده[ای] قزاق به عنوان حفظ اتباع ایران مراجعت به نخجوان نماید که در آنجا به این عنوان از مسلمان‌ها محافظت نماید. جواب دادم که به اقبال‌السلطنه[۳] تلگراف شده او عده[ای] اعزام نماید. به ملاحظه این که سوارهای اقبال‌السلطنه رسمیت ندارند و جزو چریک است و به پاره‌ای ملاحظه دیگر راضی نمی‌شوند و درخواست می‌نماید که از مرکز فرستاده شود. هر نوع صلاح می‌دانید مطلع فرمایید اقدام شود. محمد ولی

(محمد ولی خلعتبری (سپهدار تنکابنی) والی آذربایجان)

[رقم مهر] آرشیو کابینه ریاست وزراء نمره ۵۷

سند شماره ۱۰

گزارش منصورالملک کفیل وزارت امورخارجه از ملاقات خود با سرپرسی کاکس وزیر مختار انگلیس به وثوق‌‌الدوله (نخست‌وزیر)

راپرت ملاقات شب دوشنبه ۱ شعبان ۱۳۳۷

راجع به تلگراف ایالت آذربایجان در مسئله نخجوان حسب‌الامر به سفارت انگلیس رفته چون سرپرسی کاکس مشغول پذیرایی وزیر مختار بلژیک بودند قریب ساعت هشت توانستم ایشان را ملاقات نمایم. موافق دستوری که مقرر فرمودند مفاد سه فقره تلگراف مخابرات حضوری امروز را با بیان تأسف از اقدامات خلاف انتظار نظامیان اظهار داشته و متذکر شدم که از طرف دولت با پیشنهاد آقای سپهسالار اعظم[۴] در فرستادن عده‌ای قزاق به نخجوان موافقت شد و در این مسئله وزیر مختار ایراد ننمودند. نسبت به اقدامات نظامیان گفتند البته آنها بدون تعلیمات لندن این قبیل اقدامات را نمی‌نمایند و شاید این تعلیمات هم بر طبق نظریات مجلس صلح[۵] باشد که خواسته‌اند نواحی نخجوان و توابع به تصرف ارامنه داده شود. جواب گفتم: تا به حال صحبتی از این مطلب به میان نبود و جواب مخابرات اخیر سفارت هم از لندن نرسیده است که کیفیت امر معلوم شود مگر اینکه اطلاع تازه‌ای در این مطلب بخصوص به سفارت رسیده باشد! وزیر مختار اظهار داشتند: شاید هم چنین نباشد. گفتم: در این صورت ما جداً تقاضا داریم نظامیان را از این اقدامات ممنوع دارید والا علاوه بر سوءاثرات فعلی مشکلات عمده در آتیه نزدیک تولید خواهد شد.

سرپرسی کاکس بدواً در [ا]ین باب تردید کرده و اقدام را بی‌نتیجه تصور نمودند ولی بالاخره وعده دادند امشب مراتب را به مصادر نظامی قفقاز[۶] تلگراف کنند و معلوم شد امروز یا دیروز هم در زمینه تلگرافی که به لندن فرستاده‌اند مخابراتی با قونسول تبریز نموده‌اند که بی‌فایده نیست.

فدوی [رقم امضاء] منصورالملک

[رقم مهر] آرشیو کابینه ریاست وزرا نمره ۵۹

سند شماره ۱۱

گزارش نایب قونسولگری ایران در نخجوان به والی آذربایجان

تلگراف فوری و دولتی ایران

نمره ۸

مقام منیع ایالت جلیله آذربایجان دامت شوکته

امروز جنرال مسیو دیوی در ساعت چهارم به نخجوان وارد شده به خانه جناب اجل کلبعلی خان[۷] تشریف آورد. تمام رؤسای اهالی و بدیبا؛ سار؛ شرور؛ نخجوان و اردوباد و آنها حاضر بودند. جنرال دیوی به اهالی گفت که[:] بنا به قرارداد و تصدیق متق‌های دول معظمه یعنی دولت انگلیس، آمریکا، فرنک[۸] و ایتالیا قرار قطعی گذاشته‌اند که محال‌های فوق‌الذکر را موقتاً تا ختام مجلس صلح به تحت اداره حکومت ارامنه وادار نموده‌اند. لهذا فردا که روز دوشنبه چهارم ماه شعبان است قشون ارامنه وارد قریه صدرک خواهد شد. مسلمانان باید برای آسایش نماینده‌ها تضمین نمایند که رفته قشون ارامنه را وارد نمایند و الان باید به قشون مسلمان تلگرافاً اطلاع بدهید که عقب به نخجوان عودت نمایند و تمام حکومت ولایت‌های فوق با ارامنه خواهد شد؛ فقط اسلحه مسلمانان در دست خودشان خواهد ماند به شرط اینکه در خانه‌های خود نگاهدارند و بیشتر از نود نفر پلیس حق نگاهداری ندارند؛ اونها[کذا] هم در تحت اطاعت ارامنه خواهند بود.

هر چه مسلمانان فریاد کردند که ما تماماً اصلاً ایرانی بوده و حالا هم به دولت علیه ایران عریضه داده‌اند که ما ملحق خواهیم شد و حتی عموم اهالی در این خصوص مدتی است استدعا نموده‌ایم که برای حفظ این ولایت حاکم تعیین  نمایند. جنرال دیوی خواهش مسلمانان را قبول نکرده و جواب قطعی داد که حتماً این فرمان متفقین را باید قبول نمایید. اگر کسی از مسلمانان ضد این حکم رفتار نماید مثل این است که به علیه متفقین رفتار نموده است.

مسلمانان از لاعلاجی نماینده‌ها تعیین نموده به سرحد روانه نمودند که به عساکر خودشان قدغن نمایند که به ورود قشون ارامنه مانع نشوند و از جنرال  دیوی سند خواستند. جنرال به اهالی مسلمانان ولایت نخجوان بدین مضمون سندی داد که تقریباً این طور ترجمه می‌شود (خطاب به اهالی ولایت نخجوان! برای ضمیمه حکمی که از سیّم ماه مای ۱۹۱۹ رومی) و سواد عین سند را به توسط نماینده محترم ماکو جناب اجل آقای کامل پاشاخان تقدیم حضور مبارک بندگان می‌نماید و استدعای عاجزانه از مقام منیع ایالت جلیله دامت شوکته آن است با فوریت اقدامات مجدّانه با مقامات لازمه فرمایند و برای حفظ اتباع و نیابتگری عده‌ای قشون اعزام فرمایند.

بنده موقتاً به قدر دوازده نفر از ایرانیان آدم مسلح با علامت شیر و خورشید به خدمت نیابتگری قبول نموده‌ام منتظر دستورالعمل هستم.

نایب قونسولگری دولت علیه ایران [رقم  امضاء] رؤف

[رقم مهر دایره‌ای با نشان شیر و خورشید و تاج در وسط]

مشاهده می‌کنیم که دولت انگلستان که در تمام طول جنگ‌های ایارن و روس در جهت حمایت از روس‌ها با دسیسه‌بازیهای کوشیده تا قفقاز را از ایران جدا بسازد و این کشور را وادار به قبول عهدنامه‌های ننگین گلستان و ترکمانچای گردانید؛ در این فرصت استثنایی نیز با قلدری هر چه تمامتر و با استفاده از نبود یک دولت ملی آگاه در ایران، از باز پیوستن نخجوان به ایران جلوگیری به عمل می‌آورد. لحن نوشته نایب کنسولگری ایران در نخجوان به روشنی بیانگر این امر است که اگر یک نیروی نظامی هزار نفری مجهز به نخجوان گسیل می‌گردید، با توجه به استقبال پرشور مردم آن سامان به پیوستن مجدد به ایران، امکان باز پیوستن نخجوان به میهن اصلی می‌توانست محقق بگردد.

امید که نسل امروز ایران زمین آگاهانه با تاریخ سرزمین خود برخورد داشته باشد و دشمنان سوگند خورده خود را نیک بشناسد و از ترفندهای آنها غافل نماند.

سرانجام کار

ترکها جمهوری آذربایجان را به روس‌ها فروختند:

سرانجام چون ایران خود در نابسامانی شدید قرار داشت نتوانست به خواست مردم نخجوان برای پیوستن به وطن دیرین خود جامه عمل بپوشاند. از سوی دیگر دولت ترکیه که در بخشی از سرزمین‌های عثمانی به رهبری آتاتورک استقرار داشت، برای رفع مشکلات خود با بلشویک‌ها که سلطه بر قفقاز را از هر جهت و به ویژه در اختیار داشتن منابع نفت آن را برای خویش حیاتی می‌دانستند، کنار آمد و بر اثر معامله با دولت بلشویکی به رهبری لنین، جمهوری تازه تأسیس «آذربایجان» را به روس‌ها واگذارد و نیروهای خود را از آنجا خارج کرد. بلشویکها با پرداخت حدود دو میلیون منات طلا به صورت جواهرات سلطنتی و طلا، دادن چند کشتی اسلحه و واگذاری قارص و اردهان در جنوب غربی ارمنستان به ترکیه، «جمهوری آذربایجان» را از آنان خریدند و بدون کوچکترین مزاحمتی شبانه به باکو وارد شدند و به عمر کوتاه استقلال ظاهری جمهوری تازه تأسیس آذربایجان که در سرزمین تاریخی اران و شروان شکل گرفته بود پایان بخشیدند. «ملیون آذربایجانی از این طرز رفتار کمالیون بی‌اندازه عصبانی شدند به طوری که بعدها می‌گفتند: «ترکهای عثمانی ما را به بلشویک‌ها فروختند.»[۹] در مارس ۱۹۲۱ نیز در مسکو پیمانی میان دولت شوروی و ترکیه بسته شد که طبق آن نخجوان نیز به صورت قسمتی از جمهوری شوروی آذربایجان درآمد. و بالاخره در ۱۹۲۴ سرزمین نخجوان عنوان جمهوری خودمختار نخجوان را یافت و در ۱۹۲۶ قانون اساسی آن به تصویب رسید.

به این ترتیب مدت ۷۰ سال دیگر  این سرزمین در زیر ضربات چکمه سربازان تجاوزگر روس که این بار علامت ستاره سرخ را بر کلاه خود داشتند، قرار گرفت. تا سرانجام زنجیرها گسست و امپراتوری سرخ به ظاهر فرو پاشید. امید که مردم نخجوان و همه مردم اران اصل خویش را به شهادت تاریخ از یاد نبرند و بار دیگر فرصت‌طلبان، شانه آنها را به زیر سلطه روس و ترک نبرند و با زنجیری با رنگی دیگر به بندشان نکشانند.

 

تلگراف مربوط به درخواست «وکلای ملّت اسلام نخجوان» برای پیوستن مجدد نخجوان به ایران

 

عکس نامه نمایندگان مردم نخجوان به محمحسن میرزا ولیعهد برای پیوستن نخجوان به ایران

 


[۱]. ایران و قفقاز، پرویز ورجاوند، تهران…، صص ۲۰۲ـ۱۸۱

[۲]. نماینده رسمی دولت ایران در نخجوان

[۳]. از سرداران و حافظان مرزهای ایران در شمال غرب کشور.

[۴]. محمدولی خان تنکابنی

[۵]. اشاره به کنفرانس صلح ورسای

[۶]. منظور نظامیان انگلیسی مستقر در قفقاز است

[۷]. رئیس قشون دولت محلی وموقتی نخجوان

[۸]. منظور کشور فرانسه است

[۹]. سیاست دولت شوروی در ایران از ۱۲۹۶ تا ۱۳۰۶، ص ۳۹